’s Morgens een relatief platte buik, maar tegen de avond voelt je broek plots strakker? Of wisselt je stoelgang tussen dagen waarop alles vlot verloopt en momenten waarop je buik zwaar en ongemakkelijk aanvoelt?
Dat hoeft niet te betekenen dat er meteen iets mis is. Je spijsverteringsstelsel is voortdurend in beweging. Voeding wordt afgebroken, voedingsstoffen worden opgenomen, water wordt gerecupereerd en miljarden micro-organismen verwerken wat verderop in je darmen terechtkomt.
Daarbij kunnen ook gassen ontstaan. Je darminhoud verplaatst zich. Je darmwand reageert op voeding, zenuwsignalen en hormonen. En je darmmicrobioom produceert allerlei metabolieten.
Je darmen zijn daarom veel meer dan een buis waar voedsel doorheen passeert.
Ze vormen een belangrijk kruispunt tussen vertering, opname van voedingsstoffen, immuunsysteem, zenuwstelsel en metabolisme. Wetenschappelijk onderzoek bestudeert bovendien steeds intensiever de wisselwerking tussen de darmen en onder andere het brein en de huid.
Maar wat gebeurt er precies in je buik? En waarom merk je het zo snel wanneer je vertering niet optimaal verloopt?
Eerst dit: verteren en opnemen zijn niet hetzelfde
Wanneer je eet, moet je lichaam voedingsmiddelen eerst afbreken tot kleinere moleculen.
Eiwitten worden opgesplitst in aminozuren, koolhydraten voornamelijk in eenvoudige suikers en vetten in vetzuren en andere kleinere componenten. Hierbij werken onder andere maagzuur, gal en spijsverteringsenzymen samen.
Pas daarna kunnen veel van deze voedingsstoffen door de darmwand worden opgenomen.
Het grootste deel van die opname vindt plaats in de dunne darm. Die is speciaal gebouwd om een enorm absorptieoppervlak te creëren, zodat onder andere aminozuren, glucose, vetzuren, vitamines en mineralen kunnen worden opgenomen en vervolgens via bloed of lymfe verder door het lichaam worden vervoerd.
Verderop neemt de dikke darm onder andere water en elektrolyten terug op. Tegelijk komen daar voedingsbestanddelen terecht die eerder niet volledig werden verteerd of opgenomen.
En daar wordt het bijzonder interessant.
Je darmmicrobioom: miljarden micro-organismen die mee verwerken wat jij eet
In je darm leven enorme aantallen bacteriën en andere micro-organismen. Samen vormen ze het darmmicrobioom.
Een deel van de koolhydraten en voedingsvezels die je zelf niet volledig kunt afbreken, komt in de dikke darm terecht. Darmbacteriën kunnen bepaalde van die stoffen fermenteren.
Daarbij ontstaan onder meer korteketenvetzuren, vaak afgekort als SCFA's, maar ook gassen zoals waterstof, koolstofdioxide en bij sommige mensen methaan.
Gasvorming is dus op zichzelf niet abnormaal.
Het is voor een deel een natuurlijk gevolg van wat er gebeurt wanneer bacteriën voedingsbestanddelen fermenteren.
De samenstelling van je voeding, de hoeveelheid fermenteerbare koolhydraten, je darmtransit en de samenstelling en activiteit van je microbioom hebben allemaal invloed op dat proces.
En precies daarom kan dezelfde maaltijd bij de ene persoon nauwelijks merkbaar zijn, terwijl iemand anders enkele uren later een gespannen buik ervaart.
Waarom krijg je een opgeblazen buik?
Een opgeblazen gevoel wordt vaak simpelweg toegeschreven aan “te veel gas”.
In werkelijkheid is het complexer.
Wetenschappelijke reviews laten zien dat een opgeblazen buik kan samenhangen met verschillende processen, waaronder gasproductie, de manier waarop gas door de darmen wordt verplaatst, constipatie, voedingskeuzes, gevoeligheid van de darmwand en de communicatie tussen darm en zenuwstelsel.
Stel bijvoorbeeld dat bepaalde koolhydraten niet volledig in de dunne darm worden opgenomen.
Ze reizen verder naar de dikke darm, waar bacteriën ze fermenteren. Daarbij kan extra gas ontstaan.
Maar méér gas is niet altijd het volledige verhaal.
Sommige mensen zijn gevoeliger voor uitzetting van de darm. Een hoeveelheid gas die bij persoon A nauwelijks wordt waargenomen, kan bij persoon B al een sterk gespannen of opgeblazen gevoel veroorzaken.
Ook een tragere stoelgang kan meespelen. Wanneer darminhoud langer aanwezig blijft, kunnen ontlasting en gas zich langer in het darmkanaal bevinden. Constipatie is daarom een van de bekende factoren die bij een opgeblazen gevoel onderzocht worden.
Waarom is je buik ’s morgens vaak platter dan ’s avonds?
Ook dit is heel herkenbaar.
Na een nacht zonder maaltijden bevindt zich simpelweg minder nieuwe voeding en vocht in je spijsverteringskanaal. Doorheen de dag eet en drink je verschillende keren. Voedsel wordt verteerd, darminhoud neemt volume in en fermenteerbare bestanddelen bereiken geleidelijk de dikke darm.
Daar kan vervolgens gasvorming plaatsvinden.
Dat betekent dat een buik die ’s avonds iets voller aanvoelt niet automatisch wijst op een probleem.
Wordt het opgeblazen gevoel echter uitgesproken, komt het vrijwel dagelijks terug of gaat het samen met pijn, duidelijke veranderingen in stoelgang of andere klachten, dan is het zinvol om verder te kijken naar mogelijke triggers.
“Maar ik eet toch heel goed?”
Dat is een belangrijke vraag.
Want zelfs voedingsmiddelen met een hoge nutritionele waarde kunnen bij sommige mensen relatief veel fermentatie veroorzaken.
Peulvruchten, bepaalde groenten, fruitsoorten, granen en andere vezelrijke producten bevatten koolhydraten die gedeeltelijk door darmbacteriën worden gefermenteerd.
Dat is niet per definitie negatief.
Sterker nog: voedingsvezels vormen een belangrijk onderdeel van een evenwichtig voedingspatroon en verschillende soorten vezels worden door darmbacteriën gebruikt als substraat.
Maar wanneer je plots veel meer vezels gaat eten, kan de gasproductie tijdelijk toenemen. Onderzoek naar vezels en constipatie laat bijvoorbeeld zien dat vezels de stoelgang kunnen ondersteunen, maar dat sommige soorten of grotere hoeveelheden tegelijkertijd meer winderigheid en een opgeblazen gevoel kunnen veroorzaken.
Meer vezels is dus niet automatisch beter. De soort, hoeveelheid en snelheid waarmee je ze opbouwt, doen ertoe.
Wat betekent een onregelmatige stoelgang eigenlijk?
Veel mensen denken dat ze elke dag stoelgang moeten maken.
Dat klopt niet.
Bij volwassenen bestaat er een vrij brede normale variatie. In de literatuur wordt een frequentie van ongeveer drie keer per dag tot drie keer per week als mogelijke normale range beschreven. Frequentie alleen vertelt bovendien niet het volledige verhaal.
Ook de consistentie, het gemak waarmee je naar het toilet kunt, het gevoel dat je volledig kunt ontlasten en veranderingen ten opzichte van jouw normale patroon zijn belangrijk.
Wanneer de darminhoud langzaam door de dikke darm beweegt, heeft het lichaam langer de tijd om water uit de ontlasting terug op te nemen.
Het resultaat?
De stoelgang kan droger en harder worden en moeilijker passeren.
Bij een snellere transit gebeurt eerder het tegenovergestelde: er blijft minder tijd over om water terug op te nemen.
De beweging van je darm wordt beïnvloed door verschillende factoren. Voeding en vezels spelen mee, maar ook vocht, fysieke activiteit, medicatie, zenuwsignalen, het enterisch zenuwstelsel en veranderingen in de darmtransit kunnen een rol spelen.
Daarom is een onregelmatige stoelgang zelden te herleiden tot één enkele factor.
Je darmen en je brein communiceren voortdurend
De bekende gut-brain axis, of darm-brein-as, is geen marketingterm maar een actief wetenschappelijk onderzoeksgebied.
Je darm en hersenen communiceren in twee richtingen.
Dat gebeurt onder andere via het autonome en enterische zenuwstelsel, hormonale signalen, immuunroutes en metabolieten die door micro-organismen worden geproduceerd.
Je brein kan daardoor invloed uitoefenen op bijvoorbeeld darmmotiliteit en secretie. Omgekeerd worden signalen vanuit het maagdarmstelsel naar het centrale zenuwstelsel gestuurd.
Dat helpt verklaren waarom stress zich zo vaak letterlijk in de buik laat voelen.
Denk aan minder eetlust voor een belangrijke presentatie, plots naar het toilet moeten vlak voor een examen of een buik die tijdens langdurige stress veel gevoeliger lijkt.
Dat betekent niet dat darmklachten “tussen je oren zitten”.
Het toont juist hoe nauw zenuwstelsel en spijsverteringsstelsel fysiologisch met elkaar verbonden zijn.
En wat hebben je darmen met je immuunsysteem te maken?
Je darm vormt een enorm contactoppervlak tussen je lichaam en alles wat via voeding van buitenaf binnenkomt.
De darmwand, slijmlaag, immuuncellen en micro-organismen staan daar voortdurend met elkaar in interactie.
Onderzoek laat zien dat het darmmicrobioom en zowel het aangeboren als het verworven immuunsysteem elkaar wederzijds beïnvloeden. Het immuunsysteem helpt mee bepalen welke micro-organismen zich kunnen handhaven, terwijl microbiële signalen op hun beurt interageren met lokale immuunprocessen.
Dat is een belangrijk onderscheid: je darmen “maken” je afweer niet, maar ze vormen wel een belangrijk onderdeel van het complexe netwerk waarin je immuunsysteem functioneert.
De darm-huid-as: waarom wetenschappers ook naar de huid kijken
Ook tussen darm en huid worden steeds meer verbanden onderzocht.
Beide zijn grote barrières tussen het lichaam en de buitenwereld, beide bevatten hun eigen microbiële ecosystemen en beide staan nauw in contact met het immuunsysteem.
Onder de naam gut-skin axis wordt onderzocht hoe veranderingen in het darmmicrobioom en microbiële metabolieten mogelijk samenhangen met processen in de huid.
Er bestaan bijvoorbeeld associaties tussen veranderingen in het darmmicrobioom en bepaalde dermatologische aandoeningen, maar dat betekent niet dat ieder huidprobleem “uit de darmen komt” of dat een darmsupplement een huidaandoening kan behandelen.
Darmen en metabolisme: nog zo’n onderschatte verbinding
Je metabolisme is veel meer dan “hoe snel je calorieën verbrandt”.
Het omvat duizenden biochemische processen waarmee je lichaam koolhydraten, vetten, eiwitten en andere moleculen verwerkt en gebruikt.
Ook hier speelt de darm een rol.
Het maagdarmstelsel is rechtstreeks betrokken bij de opname van voedingsstoffen. Daarnaast produceren darmbacteriën metabolieten en beïnvloeden ze onder andere de omzetting van galzuren.
Onderzoek naar het darmmicrobioom kijkt daarom steeds vaker naar verbanden met energiehuishouding, glucosemetabolisme en vetmetabolisme.
Belangrijk: dit is geen reden om een opgeblazen buik onmiddellijk te zien als bewijs voor een “traag metabolisme”.
Het laat vooral zien waarom het te simpel is om je darmen uitsluitend als een verteringsorgaan te bekijken.
Wat kun je zelf doen bij een opgeblazen buik of onregelmatige stoelgang?
Begin bij de basis:
-
Eet voldoende vezels, maar bouw ze geleidelijk op. Een plotse sterke verhoging kan juist meer fermentatie en gas veroorzaken.
-
Drink voldoende verspreid over de dag. Vooral wanneer je je vezelinname verhoogt.
-
Beweeg dagelijks. Lichaamsbeweging ondersteunt de normale darmmotiliteit.
-
Eet rustiger en kauw goed. Snel eten kan ervoor zorgen dat je meer lucht inslikt en grotere hoeveelheden voeding in korte tijd verwerkt.
-
Kijk naar patronen in plaats van één voedingsmiddel meteen te schrappen. Noteer bijvoorbeeld wanneer het opgeblazen gevoel ontstaat en wat je die uren ervoor hebt gegeten.
-
Let op regelmaat. Niet dagelijks naar het toilet gaan is niet automatisch problematisch; een duidelijke verandering ten opzichte van jouw gebruikelijke patroon kan relevanter zijn.
-
Hou rekening met stress. De communicatie tussen brein en darm kan de motiliteit en gevoeligheid van het spijsverteringsstelsel beïnvloeden.
-
Gebruik eliminatiediëten niet zomaar langdurig op eigen houtje. Een low-FODMAP-aanpak kan bijvoorbeeld in bepaalde klinische situaties worden ingezet, maar is niet bedoeld om willekeurig zoveel mogelijk voedingsmiddelen te schrappen.
Blijven klachten aanhouden of heb je ernstige pijn, bloed in de stoelgang, onverklaard gewichtsverlies, koorts of een duidelijke en blijvende verandering in je stoelgangpatroon? Bespreek dit dan met een arts.
Waar past Biotic Complex binnen die basis?
Voeding, voldoende vezels, beweging, vocht en dagelijkse gewoontes blijven de basis.
Een supplement vervangt die basis niet.
UNNU Biotic Complex werd ontwikkeld als dagelijkse aanvulling en combineert per capsule:
20 miljard KVE uit 10 bacteriestammen, aangevuld met 250 mg L-glutamine en 50 µg biotine (100% RI).
Biotine draagt bij tot een normale vertering van vette, koolhydraten en eiwitten, een normaal energieleverend metabolisme en de instandhouding van normale slijmvliezen.
L-glutamine is een aminozuur dat van nature in het menselijk lichaam voorkomt.
Maar bij een formule met levende bacteriën is er nog een factor die vaak wordt vergeten: niet alleen wat er in een capsule zit is belangrijk, maar ook hoe die capsule wordt afgeleverd.
Waarom delayed-release technology zo relevant is
Je maag is gemaakt om voeding af te breken.
Daarbij creëert ze een sterk zure omgeving. De pH kan er bijzonder laag worden en dat vormt een uitdaging voor veel levende bacteriestammen.
Daarom is het bij probiotica en bacteriële supplementen niet voldoende om alleen naar het aantal KVE op het etiket te kijken.
De formulering en bescherming tijdens de passage door het bovenste maagdarmkanaal doen er eveneens toe.
Onderzoek naar verschillende toedieningsvormen laat zien dat maagzuur en gal de overleving van bacteriestammen sterk kunnen beïnvloeden. In een studie waarin verschillende commerciële formuleringen onder gesimuleerde gastro-intestinale omstandigheden werden vergeleken, vertoonde een delayed-release formulering een duidelijk hogere overleving dan poeders, vloeistoffen en conventionele capsules. Dat onderzoek werd niet specifiek met Biotic Complex uitgevoerd, maar illustreert wel waarom de delivery technology van zo'n formule relevant is.
Biotic Complex wordt daarom verpakt in een delayed-release capsule.
Die capsule is ontworpen om trager uiteen te vallen tijdens de passage door de zure maag en haar inhoud voornamelijk verderop in het maagdarmkanaal vrij te geven.
Geen spectaculair detail op het etiket.
Maar wel een belangrijk technologisch verschil in de manier waarop de formule is opgebouwd.
Niet alleen tellen hoeveel bacteriën erin zitten. Kijk ook hoe ze verpakt zijn.
Bij veel supplementen vergelijken we vooral doseringen.
Hoeveel miljard KVE? Hoeveel stammen?
Dat zijn relevante vragen.
Maar een hoog getal aan het begin van het spijsverteringskanaal zegt niet automatisch hoeveel levende bacteriën de passage door maagzuur en gal doorstaan.
Daarom werd Biotic Complex niet alleen samengesteld op basis van 10 verschillende bacteriestammen en 20 miljard KVE per dagdosis, maar ook verpakt in een delayed-release capsule.
Eén capsule per dag. Ontwikkeld met aandacht voor zowel de inhoud als de aflevering ervan.
Veelgestelde vragen over een opgeblazen buik, darmmicrobioom en stoelgang
Waarom ben ik ’s morgens plat en ’s avonds opgeblazen?
Doorheen de dag eet en drink je meerdere keren. Je spijsverteringsstelsel verwerkt die voeding en bepaalde koolhydraten worden verderop door darmbacteriën gefermenteerd. Daarbij kunnen gassen ontstaan. Ook darminhoud zelf neemt volume in. Daardoor kan je buik tegen de avond voller aanvoelen dan na een nacht zonder maaltijden.
Kan een opgeblazen buik komen door een slechte vertering?
Een opgeblazen gevoel kan verschillende oorzaken hebben. Wanneer bepaalde voedingsbestanddelen niet volledig worden verteerd of opgenomen en verder in de darm worden gefermenteerd, kan extra gas ontstaan. Maar ook constipatie, darmmotiliteit, ingeslikte lucht en een verhoogde gevoeligheid voor uitzetting van de darm kunnen meespelen. Een opgeblazen buik betekent dus niet automatisch dat je vertering “slecht” is.
Moet je elke dag stoelgang maken?
Nee. Er bestaat veel individuele variatie. In wetenschappelijke literatuur wordt ongeveer drie keer per dag tot drie keer per week beschreven als mogelijke normale frequentie. Belangrijker zijn jouw eigen patroon, de vorm van de ontlasting, hoe makkelijk de stoelgang verloopt en of er plots iets verandert.
Waarom kan constipatie een opgeblazen gevoel geven?
Bij een tragere passage blijft darminhoud langer in de dikke darm. Er wordt langer water terug opgenomen, waardoor de stoelgang harder kan worden. Tegelijk kunnen ontlasting en gassen langer aanwezig blijven, wat bij sommige mensen bijdraagt aan een vol of opgeblazen gevoel.
Wat is het darmmicrobioom?
Het darmmicrobioom is het geheel van micro-organismen en hun genetisch materiaal in het maagdarmstelsel. Deze micro-organismen verwerken onder andere bepaalde voedingsbestanddelen die wij zelf niet volledig kunnen afbreken en produceren daarbij verschillende metabolieten.
Wat is de darm-brein-as?
De darm-brein-as beschrijft de tweerichtingscommunicatie tussen het maagdarmstelsel en de hersenen. Daarbij zijn onder andere het autonome zenuwstelsel, het enterisch zenuwstelsel, hormonale signalen, immuunroutes en microbiële metabolieten betrokken.
Waarom is een delayed-release capsule interessant bij bacteriestammen?
Veel bacteriestammen zijn gevoelig voor de zure omstandigheden in de maag. Een delayed-release capsule is ontworpen om de inhoud tijdens die passage langer te beschermen en pas verderop in het spijsverteringskanaal voornamelijk vrij te geven. Daardoor is niet alleen het aantal bacteriën in een formule relevant, maar ook de manier waarop ze worden afgeleverd.
Biotine draagt bij tot een normaal metabolisme van macronutriënten, een normaal energieleverend metabolisme en de instandhouding van normale slijmvliezen.
Een voedingssupplement vervangt geen gevarieerde, evenwichtige voeding en evenwichtige levensstijl.
